Tiểu Sử Tư Mã Ý (Hệ Địa)

Tư Mã Ý (司馬懿, 179–251), tự Trọng Đạt (仲達), là một trong những nhà quân sự, chính trị gia và mưu lược gia kiệt xuất nhất thời Tam Quốc. Ông phục vụ qua bốn đời quân chủ của nước Tào Ngụy là Tào Tháo, Tào Phi, Tào Duệ và Tào Phương. Sau này, ông đặt nền móng để con cháu lập nên nhà Tây Tấn.

Xuất thân

Tư Mã Ý sinh năm 179, người quận Hà Nội (nay thuộc tỉnh Hà Nam).

Ông xuất thân trong một gia tộc danh giá:

• Cha là Tư Mã Phòng.
• Gia tộc họ Tư Mã nhiều đời làm quan.

Từ nhỏ, ông nổi tiếng:

• Thông minh.
• Hiểu rộng.
• Giỏi binh pháp.
• Có chí lớn.

Danh sĩ Thôi Diễm từng đánh giá ông là người có tài kinh bang tế thế.

Phục vụ Tào Tháo

Tào Tháo nhiều lần mời Tư Mã Ý ra làm quan.

Ban đầu, Tư Mã Ý lo ngại thời cuộc nên giả bệnh để từ chối.

Sau này, Tào Tháo ra lệnh cứng rắn, ông mới nhận chức.

Dưới quyền Tào Tháo, Tư Mã Ý chủ yếu:

• Xử lý chính sự.
• Tham gia hoạch định chiến lược.
• Ít trực tiếp cầm quân.

Tào Tháo từng nhận thấy Tư Mã Ý có “tướng sói” (lang cố chi tướng) và lo ngại ông sẽ uy hiếp con cháu họ Tào, nhưng vẫn phải trọng dụng vì tài năng.

Phò tá Tào Phi

Sau khi Tào Phi kế vị, Tư Mã Ý trở thành một trong những đại thần được tín nhiệm nhất.

Ông giúp:

• Củng cố chính quyền mới.
• Ổn định nội bộ.
• Quản lý quân đội.

Khi Tào Phi qua đời năm 226, ông được chọn làm một trong các đại thần phụ chính cho Tào Duệ.

Đối đầu với Gia Cát Lượng

Từ năm 228 đến 234, Gia Cát Lượng nhiều lần tiến hành Bắc phạt.

Sau khi Tào Chân mất, Tư Mã Ý trở thành Tổng chỉ huy quân Ngụy ở mặt trận phía tây.

Ông áp dụng chiến lược:

• Kiên quyết phòng thủ.
• Không nóng vội giao chiến.
• Tận dụng ưu thế hậu cần.

Trong Trận Ngũ Trượng Nguyên, Tư Mã Ý cố thủ trước quân Thục. Gia Cát Lượng lâm bệnh rồi qua đời, cuộc Bắc phạt chấm dứt.

Dù trong tiểu thuyết hai người được xây dựng như kỳ phùng địch thủ, chính sử cho thấy Tư Mã Ý chủ yếu thắng nhờ chiến lược phòng thủ bền bỉ và khai thác ưu thế của Ngụy.

Bình định Liêu Đông

Năm 238, thủ lĩnh Liêu Đông là Công Tôn Uyên nổi dậy.

Tư Mã Ý chỉ huy đại quân tiến đánh.

Ông nhanh chóng:

• Bao vây Tương Bình.
• Tiêu diệt Công Tôn Uyên.
• Thu hồi hoàn toàn Liêu Đông về tay Tào Ngụy.

Đây là một trong những chiến công quân sự lớn nhất của ông.

Biến cố lăng Cao Bình

Năm 249, khi quyền thần Tào Sảng đưa vua Tào Phương ra ngoài tế lễ, Tư Mã Ý bất ngờ phát động Biến cố lăng Cao Bình.

Ông:

• Chiếm kinh thành Lạc Dương.
• Tước quyền của Tào Sảng.
• Sau đó xử tử Tào Sảng cùng phe cánh.

Từ đây, toàn bộ quyền lực của nước Ngụy rơi vào tay họ Tư Mã.